Ağır astım uygun ilaçların kullanılmasına, hastanın tedaviye uyumunun tam ve inhaler kullanım tekniğinin doğru olmasına, komorbid hastalıkların tedavi edilmesine, çevresel ve mesleksel tetikleyicilerden kaçınılmasına rağmen kontrol altına alınamayan veya bu koşullar sağlanıp ilaç dozu azaltıldığında kontrolü bozulan astımdır (1). Tedavisi zor astımın alt grubudur. Aslında ağır astımda uzman merkezlere bu tanı ile yönlendirilen hastaların çoğu tedavisi zor astımdır. Her tedavisi zor astımlı hasta ile karşılaşıldığında multidisipliner bir yaklaşım ile bunun ağır astım olup olmadığına karar verilmelidir (1, 2). 

Ağır astım tüm astımlıların yaklaşık % 4-6’sını oluşturmasına rağmen astıma bağlı bütün hastalık yükünün büyük bir kısmından sorumlu olup astımla ilişkili direk maliyetlerin de yaklaşık yarısına neden olur (3). Çelik G ve ark’nın Türkiye’de erişkin astımın özelliklerini belirlemek üzere yaptıkları çok merkezli çalışmada hastaların %32.6’sının ağır astımlı olduğu saptanmıştır (4). Ağır astım neden olduğu ekonomik yüke ek olarak hem hastalar, hem onların aileleri açısından sosyal sorunlara da neden olmaktadır. Ağır astımın yüksek morbiditesi ve ağır sosyoekonomik yükü ideal terapötik stratejilerin geliştirilme çabalarına ek olarak yeni ilaçların ortaya çıkmasına neden olmuştur. 

Ağır astım Tip 2 ve Tip 2 olmayan astım olarak sınıflandırılır. Tip 2’nin alerjik ve eozinofilik alt tipleri varken Tip 2 olmayan astımdaki alt tipler nötrofilik ve granülositten fakir astımdır (5, 6). Ağır astımın fenotipinin belirlenmesi önemlidir çünkü son yıllarda pek çok kronik hastalık için ileri sürülen kişiselleştirilmiş tedaviye de olanak sağlar. Hastanın özellikleri biyolojik tedaviler için uygunsa almakta olduğu tedaviye biyolojik ajan eklenir. Uygun değilse yüksek doz inhaler kortikosteroid, antikolinerjikler, makrolidler veya düşük doz oral kortikosteroidden (OKS) biri veya daha fazlası tedaviye eklenir. Tip 2 olmayan ağır astımda ise antikolinerjikler, makrolidler, düşük doz OKS ve termoplasti tedaviye eklenebilecek tedavi seçenekleridir. 

Eozinofilik astım için başta serum veya balgam eozinofil sayısı olmak üzere bazı biyobelirteçler kullanılmaktadır. Biyolojik ajanlar son yıllarda kontrol altına alınamayan ağır eozinofilik astımlı hastaların tedavisinde ağır astım kontrolünü kolaylaştırmış, hastaların yaşam kalitesini artırmış ve bu grup hastalarla ilişkili tedavi maliyetini de azaltmıştır (7). Rehberimizde 5.basamak tedavide önerilen biyolojik ajanlar omalizumab, mepolizumab, reslizumab, benralizumab ve dupilumabtır (1, 2). Ülkemizde halen piyasada omalizumab ve mepolizumab olup. benralizumab çok yeni geri ödeme kapsamına alınmıştır. 

Ağır astımın tanısı, tedavisi, kontrol altına alınması hem dünyada hem ülkemizde astımla ilgilenen uzmanların hep gündeminde olan bir konudur. Ülkemizde de bu konuda 2000-2023 yılları arasında toplamda 54 tane uluslararası ve 13 tane ulusal araştırma makalesi yayınlanmış ve çalışmaların sayısı yıllar içinde giderek artmıştır (Şekil 1). (8-12). 

KAYNAKLAR 

1. TTD/AID Astım Tanı ve Tedavi Rehberi Güncellemesi 2020, Ed; Gülfem E Çelik, ISBN: 978-605-74980-0-7
2. Chung KF, Wenzel SE, Brozek JL, et al. International ERS/ATS guidelines on definition, evaluation and treatment of severe asthma. Eur Respir J. 2013;43(2):343–73.
3. Hekking PP, Wener RR, Amelink M, Zwinderman AH, Bouvy ML, Bel EH. The prevalence of severe refractory asthma. J Allergy Clin Immunol. 2015 ;135(4):896-902.
4. Celik GE, Aydin O, Gokmen D, Koycu Buhari G, Celebi Sozener Z, Gemicioglu B, et al. Picturing asthma in Turkey: results from the Turkish adult asthma registry. J Asthma 2023:1-14. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37096963/
5. Israel E, Reddel HK. Severe and Difficult-to-Treat Asthma in Adults. N Engl J Med. 2017;377(10):965-76. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28877019/
6. Pembrey L, Barreto ML, Douwes J, et al. Understanding asthma phenotypes: the World Asthma Phenotypes (WASP) international collaboration. ERJ Open Res. 2018;4(3). 00013-2018. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30151371/
7. Tugay D, Top M, Aydin Ö, Bavbek S, Damadoğlu E, Öner Erkekol F, et al. Real-world patient-level cost-effectiveness analysis of omalizumab in patients with severe allergic asthma treated in four major medical centers in Turkey. J Med Econ 2023;26(1):720-730. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37129881/
8. Bikov A, Oğuzülgen IK, Baiardini I, et al. Interasma Scientific Network (INES). Beliefs and preferences regarding biological treatments for severe asthma. World Allergy Organ J. 2020;13(7):100441. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32774661/
9. Frix AN, Heaney LG, Dahlén B, Mihaltan F et al. Heterogeneity in the use of biologics for severe asthma in Europe: a SHARP ERS study. ERJ Open Res. 2022;8(4):00273-2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36299366/
10. Al Zaabi A, Busaidi N, Al Mutairy S, et al. Overprescription of short-acting β2-agonists is associated with poor asthma symptom control: results from five Middle Eastern countries included in the SABINA International (III) study. Expert Rev Respir Med 2022;16(7):833-847. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35848074/
11. Principe S, Richards LB, Hashimoto S, et al. Characteristics of severe asthma patients on biologics: a real-life European registry study. ERJ Open Res 2023;9(3):00586-2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37143845/
12. Kroes JA, Alfonso-Cristancho R, Bansal AT, et al. Hashimoto S, Ten Brinke A. Evaluation of real-world mepolizumab use in severe asthma across Europe: the SHARP experience with privacy-preserving federated analysis. ERJ Open Res 2023;9(2):00745-2022. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37020841/