ASTIM VE KOMORBİDİTELER

Astımda komorbiditelerin varlığı, hastalık yönetimi ve kontrolünü olumsuz yönde etkileyen önemli bir faktördür. Komorbiditeler, astım semptomlarını artırarak ya da semptomları taklit ederek hastalık kontrolünün bozulmasına neden olabilir. Diğer yandan verilen tedaviler özellikle sistemik steroidlere bağlı komorbiditeler de gelişebilir (iatrojenik komorbidite) . Bu nedenle komorbiditelerin değerlendirilmemesi ya da tedavi edilmemesi, sağlık sistemi maliyetlerinin artmasına, astım kontrolünün sağlanamamasına ve hayat kalitesinin azalmasına neden olmaktadır.

Ülkemizde 2000-2023 yılları arasında komorbiditelere yönelik 36 çalışma yapılmıştır. Yıllara göre çalışma sayıları şekil’1 de gösterilmiştir. 

Şekil 1. Yıllara göre çalışma sayıları

Konularına göre baktığımızda ise astımlı hastalarda psikiyatrik hastalıklar (anksiyete, depresyon), gastrointestinal sistem hastalıkları (reflü, irritabl barsak hastalığı), sinonazal hastalıklar, vokal kord disfonksiyonu, obezite ve osteoporoz en çok araştırma yapılan hastalıklardır. (Şekil 2)

Şekil 2. Sistemlere göre çalışma sayıları

Sinonazal hastalıklar

Astım tanısı olan hastalarda sinonazal patolojilerin değerlendirildiği iki çalışmada Waters grafisi ile değerlendirildiğinde patolojik bulgu oranı %46.4 iken paranasal bilgisayarlı tomografi ile değerlendirildiğinde oran %93.8 olarak bulunmuş (1,2). Dursun ve arkadaşlarının yaptığı çalışmada paranazal tomografi verileri objektif sinonazal skorlama verileri ile birlikte değerlendirilmiştir (3). Genel olarak bu yayınlarda astımlı hastaların semptomları olmasa bile astım şiddetinden bağımsız sinüs tutulumlarının yüksek oranda olduğu bulunmuştur. 

Vokal kord disfonksiyonu-laringofarengeal reflü

Vokal kord fonksiyonu ve laringofarengeal reflünün astımlı hastalarda sık görüldüğü ve tedavi edilmesinin astım tedavisine katkı sağladığı çalışmalarda gösterilmiştir (4, 5,6). 

Gastrointestinal hastalıklar

Astımlı hastalarda sıklıkla gördüğümüz gastroözefageal reflü dışında irritabl barsak hastalığı (%29.6-36.6) ve erözif özefajitin (%25) kontrol gruplarına göre sık olduğu ve astım semptomlarını kötüleştirdiği çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir (7,8,9,10, 13)

Psikiyatrik hastalıklar

Anksiyete (%58.9-73.3), depresyon (%8.9-62), kişilik değişiklikleri, nikotin bağımlılığı, uyum sorunlarının astımlı hastalarda sık görüldüğü, astım kontrolünü sağlamak için psikiyatrik semptomların değerlendirilmesi ve tedavi stratejilerini bu yönde geliştirilmesi önerilmektedir (11-16, 36). 

Osteoporoz

Düşük doz inhale kortikosteroid kullanan hastalarda premenapozal-postmenapozal kemik mineral dansitesi değerlendirilen çalışmalarda, elde edilen sonuçlar çelişkilidir (17-18).

Endokrin hastalıklar

Glukoz metabolizma bozukluğunun astımlı hastalarda daha sık olmasına karşın metabolik sendrom riskinin artmadığına dair veriler elde edilmiş (19,20).

Obezitenin astım semptomlarının arttırdığı, kontrolü bozduğu ve hastaların fiziksel aktivitelerinin yetersiz olduğuna dair yapılan çalışmaların (21,22) yanısıra viseral yağ dokusunun astımlı hastalarda risk oluşturmadığını gösteren çalışma da mevcuttur (23). 

Bunların dışında seksüel disfonksiyon (24), toksokara pozitifliği (25), başağrısı-migren (26) ve D vitamin düzeyi (27) ve apne (28,29) ile ilgili yapılmış çalışmalar da mevcuttur. 

Fenotiplere göre astıma eşlik eden çoklu komorbiditeler ile yapılmış altı önemli çalışma mevcuttur (Tablo 1).

Sonuç olarak, ülkemizde astımda komorbiditeler üzerine yapılmış oldukça geniş hasta sayılarına ulaşan çalışmalar mevcuttur. Fenotiplere göre değerlendirilmelerin yapılmış olması literatüre önemli katkılar sağlamaktadır. 

KAYNAKLAR

  1. Fisun KARADAĞ, Orhan ÇİLDAĞ, Canan PİRİM, Murat ÇAM, Handan TÜRKAN. Astımlı olgularımızda paranazal sinüs patolojisi sıklığı ve serum eozinofil ve IgE düzeyi ile ilişkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi ( Fen ), 2001;2(1): 9 – 12. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/13141/
  2. KAZKAYASI M,  EKİCİ A, YILMAZ S,  MULUK N, KOÇ C. Bronş astımlı hastalarda sinonazal patolojik bulgular. Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi ( Fen ). 2002: 10(1): 20 – 24. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/105344/brons-astimli-hastalarda-sinonazal-patolojik-bulgular
  3. Dursun AB, Sin BA, Dursun E, Misirligil Z. Clinical aspects of the link between chronic sinonasal diseases and asthma. Allergy Asthma Proc. 2006 Nov-Dec;27(6):510-5. doi: 10.2500/aap.2006.27.2914. PMID: 17176787. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17176787/
  4. Yelken K, Yilmaz A, Guven M, Eyibilen A, Aladag I. Paradoxical vocal fold motion dysfunction in asthma patients. Respirology. 2009 Jul;14(5):729-33. doi: 10.1111/j.1440-1843.2009.01568.x. PMID: 19659651. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19659651/
  5. Eryuksel E, Dogan M, Golabi P, Sehitoglu MA, Celikel T. Treatment of laryngopharyngeal reflux improves asthma symptoms in asthmatics. J Asthma. 2006 Sep;43(7):539-42. doi: 10.1080/02770900600857234. PMID: 16939995. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16939995/
  6. Oktay B, Selçuk OT, Ardiç S, Saylam G, Yüceege M, Bilgin E, Korkmaz H. Astim atakli hastalarda vokal kord fonksiyonlari [Vocal cord functions in patients with asthma attack]. Tuberk Toraks. 2009;57(4):401-6. Turkish. PMID: 20037855.https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/95892/
  7. Bor S, Kitapcioglu G, Solak ZA, Ertilav M, Erdinc M. Prevalence of gastroesophageal reflux disease in patients with asthma and chronic obstructive pulmonary disease. J Gastroenterol Hepatol. 2010 Feb;25(2):309-13. doi: 10.1111/j.1440-1746.2009.06035.x. Epub 2009 Oct 8. PMID: 19817951. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19817951/"
  8. Ekici A, Guliter S, Ekici M, Kalpaklioglu F, Kara T, Keles H, Tunckol M, Akin A, Kocyigit P. Irritable bowel syndrome in young and elderly patients with stable asthma. Dig Liver Dis. 2005 Oct;37(10):773-8. doi: 10.1016/j.dld.2005.05.006. PMID: 16023904.  https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16023904/
  9. Aras G, Yelken K, Kanmaz D, Develioglu O, Mavis O, Gultekin E, Igdem AA, Purisa S. Erosive esophagitis worsens reflux signs and symptoms in asthma patients without affecting pulmonary function tests. J Asthma. 2010 Dec;47(10):1101-5. doi: 10.3109/02770903.2010.519077. Epub 2010 Nov 1. PMID: 21039214. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21039214/
  10. Ozol D, Uz E, Bozalan R, Türkay C, Yildirim Z. Relationship between asthma and irritable bowel syndrome: role of food allergy. J Asthma. 2006 Dec;43(10):773-5. doi: 10.1080/02770900601031789. PMID: 17169830. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17169830/
  11. Feryal, Çam ÇELİKEL, Ömer SAATÇİOĞLU . Bedensel faaliyet ve sosyal yaşamda kısıtlanması olan astımlılarda anksiyete ve depresyon şiddetinin değerlendirilmesi . Anadolu Psikiyatri Dergisi . 2001. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/13193/
  12. Gulec MY, Gulec H, Oztuna F, Kose S. Cloninger's temperament and character dimension of personality in patients with asthma. Int J Psychiatry Med. 2010;40(3):273-87. doi: 10.2190/PM.40.3.d. PMID: 21166338. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21166338/
  13. Yilmaz A, Cumurcu BE, Tasliyurt T, Sahan AG, Ustun Y, Etikan I. Role of psychiatric disorders and irritable bowel syndrome in asthma patients. Clinics (Sao Paulo). 2011;66(4):591-7. doi: 10.1590/s1807-59322011000400012. PMID: 21655752; PMCID: PMC3093789. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21655752/
  14. AKPINAR A, KAYHAN S. Astım ve tüberküloz hastalarım sosyodemografik özelliklerinin, depresyon ve anksiyete düzeylerinin karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi ; 2013: 20 (3): 80 – 84.
  15. Yılmaz A, Cumurcu BE, Etikan I, Hasbek E, Doruk S. The effect of personality disorders on asthma severity and quality of life. Iran J Allergy Asthma Immunol. 2014 Feb;13(1):47-54. PMID: 24338228. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24338228/
  16. S. Beyhan Sagmen, S. Olgun Yildizeli, H. Baykan, M. Ozdemir, B. Ceyhan. The effects of anxiety and depression on asthma control and their association with strategies for coping with stress and social acceptance. Revue Française d'Allergologie. Volume 60, Issue 5, 2020, 401-406. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1877032020303602
  17. El O, Gulbahar S, Ceylan E, Ergor G, Sahin E, Senocak O, Oncel S, Cimrin A. Bone mineral density in asthmatic patients using low dose inhaled glucocorticosteroids. J Investig Allergol Clin Immunol. 2005;15(1):57-62. PMID: 15864884. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15864884/
  18. Yanik B, Ayrim A, Ozol D, Koktener A, Gokmen D. Influence of obesity on bone mineral density in postmenopausal asthma patients undergoing treatment with inhaled corticosteroids. Clinics (Sao Paulo). 2009;64(4):313-8. doi: 10.1590/s1807-59322009000400008. PMID: 19488588; PMCID: PMC2694454. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19488588/
  19. Aydin, M., Koca, C., Ozol, D. et al. Interaction of Metabolic Syndrome with Asthma in Postmenopausal Women: Role of Adipokines. Inflammation 36, 1232–1238 (2013). https://doi.org/10.1007/s10753-013-9660-9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23729278/
  20. Erim Gulcan, Ismet Bulut, Aysun Toker & Aynur Gulcan (2009) Evaluation of Glucose Tolerance Status in Patients with Asthma Bronchiale, Journal of Asthma, 46:2, 207-209, DOI: 10.1080/02770900802627302. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19253132/
  21. Özbey Ü, Ucar U, Calis AG. The effects of obesity on pulmonary function in adults with asthma. Lung India. 2019 Sep-Oct;36(5):404-410. doi: 10.4103/lungindia.lungindia_16_19. PMID: 31464212; PMCID: PMC6710978. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31464212/
  22. Ömür Aydın, Zeynep Çelebi Sözener, Dilşad Mungan, Ümüş Özbey, Serap Balaban, Derya Gökmen, et al.. Physical activity and dietary habits in patients with asthma: How is it related to asthma control? Obesity Medicine, Volume 38, 2023, 100474. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2451847622000860
  23. Yılmaz HEB, Yılmaz M, Şen N, Ünsal ZE, Eyüboğlu FÖ, Akçay Ş. Investigation of the Relationship between Asthma and Visceral Obesity by Epicardial Fat Thickness Measurement. Turk Thorac J. 2019 Jan 1;20(1):1-5. doi: 10.5152/TurkThoracJ.2018.18028. PMID: 30664419; PMCID: PMC6340690. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30664419/
  24. Başar MM, Ekici A, Bulcun E, Tuğlu D, Ekici MS, Batislam E. Female sexual and hormonal status in patients with bronchial asthma: relationship with respiratory function tests and psychological and somatic status. Urology. 2007 Mar;69(3):421-5. doi: 10.1016/j.urology.2006.12.001. PMID: 17382135. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17382135/
  25. Kustimur S, Dogruman Al F, Oguzulgen K, Bakir H, Maral I, Turktas H, Tuzun H. Toxocara seroprevalence in adults with bronchial asthma. Trans R Soc Trop Med Hyg. 2007 Mar;101(3):270-4. doi: 10.1016/j.trstmh.2006.08.013. Epub 2006 Nov 13. PMID: 17097699. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17097699/
  26. Turan MO, Susuz ÇÇ, Turan PA. Presence of Headache and Migraine in Asthma Patients. Turk Thorac J. 2017 Apr;18(2):47-51. doi: 10.5152/TurkThoracJ.2017.16008.  Epub 2017 Apr 1. PMID: 29404159; PMCID: PMC5783079. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29404159/
  27. Uzer F, Ozbudak O. Are 25(OH) D concentrations associated with asthma control and pulmonary function test? Caspian J Intern Med. 2019 Fall;10(4):377-382. doi: 10.22088/cjim.10.4.377. PMID: 31814934; PMCID: PMC6856916. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31814934/
  28. Ekici A, Ekici M, Kurtipek E, Keles H, Kara T, Tunckol M, Kocyigit P. Association of asthma-related symptoms with snoring and apnea and effect on health-related quality of life. Chest. 2005 Nov;128(5):3358-63. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16304284/
  29. The prevalence of obstructive sleep apnea in patientS with difficult-to-treat asthma Selma Firat Guven, Adile Berna Dursun, Bulent Ciftci, Ferda Oner Erkekol and Ozlem Kar Kurt. Asian Pac J Allergy Immunol 2014;32:153-9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25003729/
  30. Celikel S, Isik SR, Demir AU, Karakaya G, Kalyoncu AF. Are chronic urticaria, analgesic intolerance and seasonal rhinitis markers of different severities and phenotypes of the asthma they accompany? Allergol Immunopathol (Madr). 2010 Nov-Dec;38(6):313-20. doi: 10.1016/j.aller.2010.01.006. Epub 2010 Jun 9. PMID: 20542623. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20542623/
  31. Erdogan T, Karakaya G, Kalyoncu AF. Comorbid diseases in aspirin-exacerbated respiratory disease, and asthma. Allergol Immunopathol (Madr). 2015 Sep-Oct;43(5):442-8. doi: 10.1016/j.aller.2014.07.008. Epub 2014 Dec 26. PMID: 25547458. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25547458/
  32. Hayat E,Börekçi Ş,Gemicioglu B Reflux, Allergic Rhinitis, and Sleep Disorders with Asthma Control and Quality of Life. Journal of Clinical and Analytical Medicine. 2014; 5(6): 453 – 456. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/184091
  33. Çelebi Sözener Z, Çiftci F, Aydın Ö, Mungan D. Astımda sistemik komorbiditeler: Kontrol, ağırlık ve fenotip ile ilişkisi [Relation of systemic comorbidities in asthma with disease: control, severity and phenotype]. Tuberk Toraks. 2018 Dec;66(4):288-296. Turkish. doi: 10.5578/tt.67629. PMID: 30683023. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/300557/astimda-sistemik-komorbiditeler-kontrol-agirlik-ve-fenotip-ile-iliskisi
  34. Yildiz F, Mungan D, Gemicioglu B, Yorgancioglu A, Dursun B, Oner Erkekol F, Ogus C, Turktas H, Bogatekin G, Topcu F, Deveci F, Bayram H, Tor M, Kalyoncu AF. Asthma phenotypes in Turkey: a multicenter cross-sectional study in adult asthmatics; PHENOTURK study. Clin Respir J. 2017 Mar;11(2):210-223. doi: 10.1111/crj.12326. Epub 2015 Jul 7. PMID: 26073091. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26073091/
  35. Celik GE, Aydin O, Gokmen D, Koycu Buhari G, Celebi Sozener Z, Gemicioglu B, et al. Picturing asthma in Turkey: results from the Turkish adult asthma registry. J Asthma. 2023 May 31:1-14. doi: 10.1080/02770903.2023.2206902. Epub ahead of print. PMID: 37096963. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37096963/
  36. Dursun AB, Aysenaz Ozcan, Çiçek T. The comparison of anxiety and depression levels in asthma and COPD patients. J Lung Pulm Respir Res. 2015;2(2):42–45. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4406469/

Sanal Astım Müzesi

Türk Toraks Derneği
Türk Toraks Derneği © 2023 . Tüm Hakları Saklıdır