DİĞER TEDAVİLER

Bu kısımda basamak tedavilerinde kontrol edici ve semptom giderici ilaçlar dışında kullanılan diğer farmakolojik tedaviler ile ilgili Türkiye’den yapılmış yayınlar derlenmiştir. Bunlar içinde hormon replasman tedavileri, heparin ve formlarının inhalasyonu, NDS, timokinon, dipiron, rosuvastatin gibi astım tedavisinde kullanılan diğer tedaviler ile ilgili klinik çalışmalar bulunmaktadır.

Heparin inhalasyonu, kistik fibrozis, tromboembolizm, pulmoner fibrozis gibi durumlarla birlikte bronşiyal astım nedeniyle hava yolu hassasiyeti gibi durumlarda kullanılmaktadır. Hava yolu hastalıkları için inhale edilen heparin faydalı ve güvenli olabilir, ancak bu tür veriler hala sınırlıdır (1).

Kadınların dahil edildiği geniş çaplı prospektif bir çalışmaya göre (1995 yılında yapılmış), östrojen astım patofizyolojisinde bir rol oynuyor ve menopoz sonrası hormon tedavisinin uzun süreli kullanımının ve/veya yüksek dozlarının astım riskini artırabileceğini gösteriyor (2). Kuzey Avrupa nüfusunu inceleyen daha yeni longitudinal bir çalışma, menopoz geçişi ile solunum semptomlarının artıığını ve yeni başlayan astımın tanımlanabileceğini belirtiyor. Menopozla başlayan astım %18 sıklıkta tespit edilmiş ve daha şiddetli olarak tanımlanmıştır (3).

Nedokromil sodyum (NDS); hafif persistan astımda semptom kontrolünü sağlamak amacıyla kullanılan güvenilir ve etkili bir anti-inflamatuar ajandır. Dipiron, düz kaslar üzerinde belirgin bir spazmolitik etkisi olan bir analjezik ve ateş düşürücü ajandır. Daha önce hayvan deneyinde bronşial düz kasları üzerinde gevşetici etkiye sahip olduğu gösterilmiş (4). Nigella sativa L. bitkisinde bulunan bir monoterpen molekül olan Timokinon (TQ, 2-metil-5-izopropil-1,4-benzoquinone), astım, hipertansiyon, diyabet, inflamasyon, bronşit, baş ağrısı, egzama, ateş, baş dönmesi ve grip gibi çeşitli rahatsızlıklarda anti-inflamatuar, anti-oksidan ve anti-apoptotik özelliklere sahiptir (5). 

Ev tozu akarı ile subkutan allerjen immünoterapisi [SKİT]; ev tozu akarına duyarlı, hafif ve orta şiddette alerjik astımı olup, astımı kontrol altında olan ve alerjik rinitin eşlik ettiği olgular için, FEV1≥%70 olmak koşuluyla, semptom ve ilaç kullanımını azaltmak amacıyla düzenli tedaviye ilave edildiğinde yarar sağlayabilir [Kanıt düzeyi B/ Zayıf öneri]. Ev tozu akarı ile sublingual tabletle immünoterapi [SLİT]; beklenen FEV1 ≥%70 ve düşük-orta doz İKS ile astımı kontrol altında veya kısmi kontrol altında olan ve riniti olup ev tozu akarı-duyarlı alerjik astımda; atakları azaltmak ve semptom kontrolünü iyileştirmek için düzenli tedaviye ilave edildiğinde yarar sağlayabilir [Kanıt düzeyi B/Zayıf öneri]. Ev tozu akarı ile sublingual tablet şu anda ülkemizde bulunmamaktadır ve geri ödeme kapsamında değildir (6).

ÜLKEMİZDE ASTIMDA DİĞER TEDAVİLER İLE İLGİLİ YAPILAN YAYINLAR

Astım tedavisinde kullanılan diğer ajanlarının etkinliğinin değerlendirildiği ve Türkiye merkezli yapılan, uluslararası indekslerde ve TR dizinde taranan dergilerde yayınlanmış toplam 13 çalışma olduğu görülmüştür (Tablo 1) (7-19).

Hormon replasman tedavilerinin solunum fonksiyonları üzerine etkisinin araştırıldığı iki çalışmada postmenapozal kadınlarda hormon replasmanının FEV1 ve FVC’yi düzelttiği gösterilmiştir (10,11). 

Dipiron ve Timokinon ile yapılan birer çalışmada olumlu sonuçlar gösterilmiş olsa da günlük pratikte bu etken maddeler yerlerini alamamışlardır (12, 14).

Tat ve ark.’nın çalışmasında SCIT başlanan hastaların %65’i tam uyum göstermiş, lokal yan etki %21, anaflaksi % 1.1 oranında görülmüş (16). Ünal ve ark.’nın çalışmasında Alerjik rinit hastalarında semptom kontrolü ve yaşam kalitesinde düzelme konularında perenial AIT standart farmakoterapiye üstün bulunmuş (17). Tepetam ve ark.’nın Alerjik rinitli olup SCIT uygulanan hastalarda BHR gelişmesi, astım kötüleşmesi/gelişmesini inceledikleri çalışmalarında Log PC20 ve astım gelişmesi/ilerlemesi yönünden, SCIT ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmemiş (19). 

Sonuç olarak dünyada ve ülkemizde astım tedavisinde kontrol edici ve rahatlatıcı olarak kullanılan temel tedavilerin yanında diğer tedavi seçenekleri de halen araştırılmaktadır. 

Makalelerin künyesi ve özetleri Tablo 1’ de verilmiştir.

KAYNAKLAR

  1. Yildiz-Pekoz, A., & Ozsoy, Y. (2017). Inhaled Heparin: Therapeutic Efficacy and Recent Formulations. Journal of aerosol medicine and pulmonary drug delivery, 30(3), 143–156. https://doi.org/10.1089/jamp.2015.1273
  2. Troisi R.J., Speizer F.E., Willett W.C., Trichopoulos D., Rosner B.: Menopause, postmenopausal estrogen preparations, and the risk of adult-onset asthma: a prospective cohort study. Am J Respir Crit Care Med 1995; 152: pp. 1183-1188.
  3. Foschino Barbaro M.P., Costa V.R., Resta O., et. al.: Menopausal asthma: a new biological phenotype?. Allergy 2010; 65: pp. 1306-1312.
  4. Gulmez, S. E., Gurdal, H., & Tulunay, F. C. (2006). Airway smooth muscle relaxations induced by dipyrone. Pharmacology, 78(4), 202–208. https://doi.org/10.1159/000096688
  5. Kohandel, Z., Farkhondeh, T., Aschner, M., & Samarghandian, S. (2021). Anti-inflammatory effects of thymoquinone and its protective effects against several diseases. Biomedicine & pharmacotherapy = Biomedecine & pharmacotherapie, 138, 111492. https://doi.org/10.1016/j.biopha.2021.111492
  6. Çelik G, Aydın Ö. (2022) Astım Tanı ve Tedavi Rehberi, Astımın Kronik Tedavisi, Basamak Tedavisi 2022 Güncellemesi. Ankara: Buluş Tasarım ve Matbaacılık

  7. Gunen H, KIZKIN Ö (2000). Orta persistan astımlı hastaların tedavisinde nedokromil sodyumun yeri. İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Dergisi, 7(2), 117 - 120. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/11058/orta-persistan-astimli-hastalarin-tedavisinde-nedokromil-sodyumun-yeri  
  8. Ceyhan, B. B., & Celikel, T. (2000). Effect of inhaled low molecular weight heparin on methacholine-induced bronchoconstriction. International journal of clinical pharmacology and therapeutics, 38(9), 446–451. https://doi.org/10.5414/cpp38446 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11020033/ 
  9. Tutluoğlu, B., Gürbüz, N., Atiş, S., Abanozlu, S., Ibiş, R., & Kanik, A. (2001). Effects of heparin on hypertonic potassium chloride-induced bronchoconstriction. The Annals of pharmacotherapy, 35(10), 1161–1165. https://doi.org/10.1345/aph.10140 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11675838/ 
  10. Pata, O., Atiş, S., Utku Oz, A., Yazici, G., Tok, E., Pata, C., Kiliç, F., Camdeviren, H., & Aban, M. (2003). The effects of hormone replacement therapy type on pulmonary functions in postmenopausal women. Maturitas, 46(3), 213–218. https://doi.org/10.1016/s0378-5122(03)00191-9
  11. Cevrioglu, A. S., Fidan, F., Unlu, M., Yilmazer, M., Orman, A., Fenkci, I. V., & Serteser, M. (2004). The effects of hormone therapy on pulmonary function tests in postmenopausal women. Maturitas, 49(3), 221–227. https://doi.org/10.1016/j.maturitas.2004.01.009
  12. Gulmez, S. E., Celik, G., Misirligil, Z., & Tulunay, F. C. (2007). Dipyrone improves small airway function in asthmatic patients with moderate obstruction. Journal of investigational allergology & clinical immunology, 17(4), 242–248. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17694696/
  13. Tug, T., Godekmerdan, A., Sari, N., Karatas, F., & Erdem, E. S. (2007). Effects of supportive treatment such as antioxidant or leukotriene receptor antagonist drugs on inflammatory and respiratory parameters in asthma patients. Clinical pharmacology and therapeutics, 81(3), 371–376. https://doi.org/10.1038/sj.clpt.6100091
  14. Kalemci, S., Cilaker Micili, S., Acar, T., Senol, T., Dirican, N., Omeroglu, G., Bagriyanik, A., Kamaci, G., & Yilmaz, O. (2013). Effectiveness of thymoquinone in the treatment of experimental asthma. La Clinica terapeutica, 164(3), e155–e158. https://doi.org/10.7417/CT.2013.1559
  15. OLGUN YILDIZELİ Ş, Kocakaya D, BALCAN M, İKİNCİ A, AHISKALI R, CEYHAN B (2017). Influence of rosuvastatin treatment on airway inflammatory markers and health related quality of life domains in asthmatic patients. Marmara Medical Journal, 30(2), 73 - 81. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/259438/influence-of-rosuvastatin-treatment-on-airway-inflammatory-markers-and-health-related-quality-of-life-domains-in-asthmatic-patients 
  16. Tat T. S. (2018). Adherence to Subcutaneous Allergen Immunotherapy in Southeast Turkey: A Real-Life Study. Medical science monitor : international medical journal of experimental and clinical research, 24, 8977–8983. https://doi.org/10.12659/MSM.910860
  17. Ünal D. (2020). Effects of Perennial Allergen Immunotherapy in Allergic Rhinitis in Patients with/without Asthma: A-Randomized Controlled Real-Life Study. International archives of allergy and immunology, 181(2), 141–148. https://doi.org/10.1159/000504916
  18. Koca Kalkan, I., Ates, H., Aksu, K., Yesilkaya, S., Topel, M., Cuhadar Ercelebi, D., Turkyilmaz, S., Oncul, A., & Demir, S. (2021). Real-life adherence to subcutaneous immunotherapy: What has changed in the era of the COVID-19 pandemic. The World Allergy Organization journal, 14(7), 100558. https://doi.org/10.1016/j.waojou.2021.100558
  19. Tepetam, F. M., Örçen, C., Özşeker, Z. F., Duman, D., & Saraç, S. (2023). Can development of asthma and bronchial hyperreactivity be reduced by subcutaneous immunotherapy in adult patients with allergic rhinitis?. Turkish journal of medical sciences, 53(3), 803–813. https://doi.org/10.55730/1300-0144.5643

Sanal Astım Müzesi

Türk Toraks Derneği
Türk Toraks Derneği © 2023 . Tüm Hakları Saklıdır