Türk Toraks Derneği Sanal Astım Müzesi

ÖLÇEK VE ANKET ÇALIŞMALARI

Astım ağırlık ve kontrolünü astım kontrol testi (AKT), GINA kriterleri, astım kontrol anketi (ACQ) ve yaşam kalitesi anketleri ile değerlendiren araştırmaların sonuçları Tablo 1‘ de özetlenerek paylaşılmıştır. Çalışmalarda yaşam kalitesi anket skorları ile astım ağırlığının iyi korele olduğu, AKT ve AQLQ testlerinin astımın ağırlığı ve kontrolündeki değerlendirilmelerde güvenilir olduğu, astımlı hastaların tedavisi düzenlenirken kontrolü ve ağırlığı belirlemede sadece solunum fonksiyonlarının değil, yaşam kaliteleri ve psikolojik durumlarının da değerlendirilmesinin de önemli olduğu, hafif astımlıların yaşam kalitelerinin daha iyi olduğu, ek hastalıkların varlığının astım ağırlığında ve hastalık kontrolünde olumsuz etkilerinin olduğu ve hasta eğitiminin astım kontrolünde olumlu etkileri vurgulanmıştır.

KAYNAKLAR

Sakar A, Yorgancioğlu A, Aydemir O, Sepit L, Celik P. Effect of severity of asthma on quality of life. Tuberk Toraks. 2007;55(2):135-40. PMID: 17602340. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17602340/
Alpaydin AO, Yorgancioglu A, Yılmaz O, et al. Validity and reliability of "Asthma Quality of Life Questionnaire" in a sample of Turkish adult asthmatic patients. Tuberk Toraks. 2011;59(4):321-7. PMID: 22233301. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22233301/
Savaş BŞ, Akıncı BÖ, Ulubay G, ve ark.Astımda hastalık kontrolü ile demografik özellikler, yaşam kalitesi ve emosyonel durumun ilişkisi. Türk Toraks Dergisi 2011;12(4):139-144. https://search.trdizin.gov.tr/yayin/detay/127371/astimda-hastalik-kontrolu-ile-demografik-ozellikler-yasam-kalitesi-ve-emosyonel-durumun-iliskisi
Alpaydin AO, Bora M, Yorgancioglu A, et al. Asthma control test and asthma quality of life questionnaire association in adults. Iran J Allergy Asthma Immunol 2012;11(4):301 https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23264406/
Uysal MA, Mungan D, Yorgancioglu A, Yildiz F, Akgun M, Gemicioglu B, Turktas H; Study Group, Turkish Asthma Control Test (TACT), Turkey. Asthma control test via text messaging: could it be a tool for evaluating asthma control? J Asthma. 2013; 50(10):1083-9. https://www.webofscience.com/wos/woscc/full-record/WOS:000327259000011
Uysal MA, Mungan D, Yorgancioglu A, Yildiz F, Akgun M, Gemicioglu B, Turktas H; Turkish Asthma Control Test (TACT) Study Group. The validation of the Turkish version of Asthma Control Test. Qual Life Res. 2013; 22(7):1773-9. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23143589/
Bozkurt N, Bozkurt Aİ. Astımda semptom kontrolü ve yaşam kalitesi ilişkisi. Dicle Tıp Dergisi 2015; 42(2): 208-213. https://search.trdizin.gov.tr/yayin/detay/181459/astimda-semptom-kontrolu-ve-yasam-kalitesi-iliskisi
Baygül A, Öztürk AB, Özyiğit LP, et al. The Reliability and Validation of the Turkish Version of the Asthma Self-Management Knowledge Questionnaire. Turk Thorac J 2017; 18(4): 125–130. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29404176/
Gemicioglu B, Mungan D, Bavbek S, et al. Validity and Reliability of the Assessment Tool for Asthma (ATA) Questionnaire: the ATA Study. Turk Thorac J 2020;21(2):93-99. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32202998/
Harbiyeli DO, Gemicioglu B, Vehit HE, et al. Turkish language validity and reliability of the Control of Allergic Rhinitis and Asthma Test and its comparison with other scales.
Clin Respir J 2021; 15(11):1210-1218. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34288420/
Günaydın FE, Ediger D, Erbay M. Fatigue: A forgotten symptom of asthma. Clin Respir J 2021;15(7):741-752. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33783133/

Yıl	Yazar	Örneklem sayısı	Çalışma popülasyon özellikleri	Çalışılan parametreler	Sonuç
2007	Sakar A ve ark. (1)	102 hasta	3. basamak hastane	Klinik, Demografik veriler, SFT,SF-36 yaşam kalitesi ölçeği,	Astımlılarda yaşam kalitesinin ve sağlık ilişkili yaşam kalitesiyle hastalık şiddeti arasındaki olası ilişkinin ve diğer demografik faktörlerin değerlendirildiği çalışmada, %26 olgu hafif intermitan,%45 olgu hafif persistan, %29 olgu orta-ağır persistan astım olarak tanımlanmıştır. Fiziksel fonksiyon hafif intermitan grupta anlamlı olarak daha iyi, genel sağlık durumu hafif intermitanda diğer üç gruba göre anlamlı olarak daha iyi, yaşama gücü ve emosyonel rolün hafif intermitan astımda hafif persistana göre anlamlı olarak daha iyi olduğu tespit edilmiştir. Yaşam kalitesi anket skorları ile astım ağırlığının iyi korele olduğu ve astım yönetiminin temel hedeflerinden birinin fonksiyonel parametreler yanında yaşam kalitesinin düzeltilmesi olduğu sonucuna varılmıştır.
2011	Alpaydın AO ve ark. (2)	118 hasta	3. basamak hastane	Klinik, SFT,Astım yaşam kalitesi anketi(AQLQ), Lara astım semptom skorları (LASS),Medical Outcomes Survey Short Form-36 (SF-36)	Astım yaşam kalitesi anketi (AQLQ)’nin Türkçe sürümünün erişkin astımlı Türk hastalarda geçerliliği ve güvenilirliğinin araştırıldığı çalışmada AQLQ değerlerinde astım ağırlığı ve LASS’ye göre 1. ve 10. hafta vizitlerinde anlamlı farklılık saptanmıştır. LASS’nin anlamlı değişiklik göstermesine paralel olarak, AQLQ’nun semptom domaininde anlamlı değişiklik olduğu saptanarak AQLQ’nun Türkçe sürümünün erişkin astımlı Türk hastalarda uygulanabilir, geçerli ve güvenilir olduğu belirtilmiştir.
2011	Savaş BŞ ve ark. (3)	100 hasta	3. basamak hastane	Klinik, SFT, AKT, Beck depresyon ölçeği, SF-36 yaşam kalitesi ölçeği	Astım tanısıyla takip edilen hastalarda, hastalık kontrol düzeyi ile hastalığın fiziksel, emosyonel, sosyal ve psikolojik boyutunu da yansıtan yaşam kalitesi anketleri arasındaki ilişki araştırılarak hastaların astım yönünden kontrolünü kolaylaştırabilecek faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Astımlı hastaların tedavisi düzenlenirken sadece solunum fonksiyonlarının değil, yaşam kaliteleri ve psikolojik durumlarının da değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.
2012	Alpaydin AO ve ark. (4)	101 hasta	3. basamak hastane	AKT,Juniper Astım yaşam kalitesi anketi, SFT	Astım yaşam kalitesi skorları ile AKT skorları arasında anlamlı korelasyon olduğu belirlenmiştir. Bu skorlara göre tedavi yönetiminde basamak artırılan grupta AKT değerlerinde anlamlı değişiklik olduğu gösterilmiştir. AKT nin GINA kontrol klasifikasyonu ile uyumlu olduğu ve AKT'ne göre tedavi yönetiminin yaşam kalitesi açısından anlamlı katkı sağlamadığı ifade edilmiştir.
2013	Uysal MA ve ark.(5)	431 hasta	3. basamak hastane	AKT, web tabanlı kısa mesaj uygulaması	AKT'nin türkçe versiyonunun kağıt-kalem ve web tabanlı mesajlaşma formatlarının karşılaştırılması ve AKT skorlarının GINA bazlı hekim değerlendirmeleriyle astım kontrolüne ilişkin uyumluluğunun değerlendirilmesinin amaçlandığı bu çalışmada hastalar kağıt-kalem kullanan (n = 220) ve kısa mesaj kullanan (n = 211) olarak 2 gruba ayrılmıştır. AKT'nin Türkçe versiyonu kağıt-kalem veya kısa mesaj testi yoluyla uygulandığında, her iki grupta da AKT skorlarının hekimlerin astım kontrolüne ilişkin değerlendirmeleriyle yakından ilişkili olduğu saptanmıştır.
2013	Uysal MA ve ark. (6)	220 hasta	3. basamak hastane	AKT	Polikliniğe başvuran astımlı hastalarda astım kontrol testinin türkçe versiyonunun güvenilirliği, yanıt verebilirliği ve geçerliliğinin değerlendirmesi amaçlanmıştır. Hekimlerin başvuru sırasındaki değerlendirmeleri ile AKT arasında anlamlı bir korelasyon olduğu, AKT ile astım hastalarının semptomlarının kontrol altında veya kontrolsüz olarak belirlenmesinin kolaylaştığı, AKT'nin Türkçe versiyonunun ayakta tedavi gören hastalarda astım kontrolünü değerlendirmek için geçerli ve güvenilir bir araç olduğu belirtilmiştir.
2015	Bozkurt N. ve ark. (7)	125 hasta	2. basamak hastane	SFT, SF-36, AKT	Astımlı hastalarda semptom kontrolü ile “yaşam kalitesi” ilişkisi, ayrıca eşlik eden kronik hastalık varlığı ve eğitimin etkisi araştırılmıştır. Semptom kontrolündeki düzelmeye, verilen tedavi ve eğitimin semptom kontrolünde etkili olduğu gösterilmiştir. Ek kronik hastalık varlığı astım kontrolünü ve yaşam kalitesini olumsuz etkilediği belirtilmiştir.
2017	Baygül A ve ark. (8)	202 hasta	3. basamak hastane	Demografik, klinik, AKT,AKQ	Erişkin astımlılarda AKQ’nin Türkçe versiyonunun güvenirliğinin ve geçerliliğinin değerlendirildiği çalışmada dört maddelik AKQ'nun iç güvenilirliğinin yüksek olmadığı (Cronbach alfa=0.55), Tukey toplamsallık testinin anlamlı olarak saptanmasıyla (p<0.001), tüm soruların tutarlı olduğu ve aynı kavramları ölçtüğü belirtilmiştir. Makale yazarları astım kontrol anketinin yetişkin astım hastalarında astımın farklı bileşenlerinin (tetikleyiciler, ilaçlar, astım alevlenmeleri ve kaçınma önlemleri gibi bilgiler) etkisini değerlendirmek için uygun bir araç olarak kullanılabileceğini belirtmişlerdir.
2020	Gemicioğlu B. (9)	810 hasta	3. basamak hastane	ATA, AKT,VAS	Hem astım kontrolünü hem de astım kontrolüyle ilişkili risk faktörlerini tek bir araçla değerlendiren yeni geliştirilmiş bir anket olan ATA anketini doğrulamak için yapılmış olan çalışmada valide edilmiş ATA anketinin, astım tedavisinde doktorlar için pratik bir araç olarak kullanabileceği belirtilmiştir.
2021	Harbiyeli DO ve ark (10)	100 hasta ilk vizit/ 50 hasta 2. vizit	3. basamak hastane	SFT, AKT, ATA, VAS	Astım ve rinit multimorbiditesini değerlendirmek için onaylanmış Allerjik Rinit Kontrolü ve Astım Testi (CARAT)'ın Türkçe dil geçerliliği, güvenilirliği ve diğer ölçeklerle uyumluluğu değerlendirilmiştir. CARAT'ın Türkçe versiyonu, astımı ve AR'si olan erişkin hastalarda hastalık kontrolünü belirlemede güvenilir bir alternatif araç olarak yorumlanmıştır.
2021	Günaydın FE ve ark. (11)	168 hasta	3.basamak hastane	Demografik, klinik,SFT,mMRC dispne anketi, labaratuvar (IgE, eozinofil), yorgunluk ölçeği (CIS-Fatigue),astım yaşam kalitesi anketi (AQLQ), Beck depresyon(BDI) ve Beck anksiyete ölçeği (BAI)	Astımlı hastalarda yorgunluk sıklığı, yorgunluğun astım yaşam kalitesi üzerindeki etkisi, astım şiddeti ile yorgunluk şiddeti arasındaki ilişki ve yorgunluk ile kaygı/depresyon arasındaki ilişki araştırılmıştır. Yorgunluğun astıma bağlı yaşam kalitesi, astım kontrolü, nefes darlığı , depresyon ve anksiyete ile ilişkili olduğu saptanırken , akciğer fonksiyonu ve astım şiddeti ile yorgunluk arasında ilişki saptanmamıştır.
2023	Koçak Z. (12)	152 hasta	3. basamak hastane	Astım kontrol algısı ölçeği (PCAQ)	Çalışmada Astım kontrol algısı ölçeğinin (PCAQ) astımlı Türk yetişkinleri için kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçek aracı olduğu gösterilmiştir.

KAYNAKLAR

Tablo 1:Ağırlık- kontrol ile ilişkili ölçek ve anket çalışmaları