|
2014
|
Bahçecioğlu G. ve ark. (1)
|
200 hasta
|
3. basamak hastane
|
AKT
Hastalık algısı ölçeği (IPQ-R), ilaç uyumunu bildirim ölçeği (MARS-A), Astım yaşam kalitesi anketi(AQLQ)
|
Astım hastalarının hastalık algısının hastalık kontrolü üzerindeki etkisini karakterize etmek amacıyla yapılan çalışmada tedavi kontrol ve risk faktörleri IPQ-R alt skorları ile AKT skoru arasında korelasyon saptanmamıştır. Hastaların kendi hastalıklarını nasıl algıladıklarını bilmenin hastalığın yönetimiyle son derece ilgili olduğu belirtilmiştir.
|
|
2020
|
Sagmen SB ve ark.(2)
|
105 hasta
|
3.basamak hastane
|
AKT
|
Klinik uygulama sırasında hasta tarafından doldurulan AKT'nin hekim tarafından doldurulmasının sonucu nasıl etkileyeceğini ve sonuçların klinik ve fonksiyonel parametrelerle uyumunu değerlendirmeyi amaçlayan bir çalışmada eğitim düzeyi düşük toplumlarda hekim tarafından AKT yapılmasının astım kontrolü ile daha uyumlu sonuçlar verdiği belirtilmiştir.
|
|
2022
|
Şanlıtürk D. (3)
|
220 hasta
|
2.basamak hastane
|
Demografik özellikler, sağlık okuryazarlığı ölçeği, AKT
|
Astım hastalarında sağlık okuryazarlığı ile hastalık kontrolü arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmada hastaların sağlık okuryazarlık puanının düşük ve hastalık kontrolünün %45.5'inde “iyi kontrol” düzeyinde olduğu saptanmış. Hastalık kontrolü ve sağlık okuryazarlığı üzerine hastaların yaş, öğrenim durumu, gelir düzeyi, tetikleyicileri bilme ve tetikleyiciden uzaklaşma davranışları gibi sosyodemografik özelliklerinin etkili olduğu belirlenmiştir. Hastalık kontrolü ile sağlık okuryazarlığı puanları arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmıştır.
|
|
2022
|
Sertcelik UO ve ark (4)
|
204 kadın hasta
|
3.basamak
|
AKT
|
Astımlı kadınlarda sosyoekonomik faktörler ve ev temizliğinin astım kontrolüne etkisinin değerlendirildiği çalışmada hastaların %68.6' sının kontrolsüz, %14.7’sinin kısmi kontrollü, %16.7’sinin ise tam kontrollü olduğu belirlenmiştir. Haftada bir veya iki defa evini temizleyen ve gelir düzeyi düşük grupta olanların astım kontrolünün temizlik yapmayan ve gelir düzeyi yüksek olan gruba göre anlamlı olarak daha kötü olduğu saptanmıştır.
|
|
2022
|
Kalpaklioğlu AF (5)
|
54 hasta, 49 kontrol
|
3.basamak hastane
|
Young internet bağımlılığı testi kısa (s-IAT), Astım Kontrol Testi, İlaç uyumunu bildirim ölçeği (MARs-5)
|
İnternet bağımlılığının astım kontrolünü ve ilaç uyumunu nasıl etkilediğini belirlemek amacıyla yapılan çalışmada astımlılarda internet bağımlılığının sağlıklı olgularla benzer olduğu, internet bağımlılığının
astım kontrolü veya ilaç tedavisi ile ilişkili olmadığı belirtilmiş
|
|
AKT; Astım kontrol testi
|
Sigara gibi çevresel faktörlerin astım kontrol ve ağırlığını etkilediği bilinmektedir. Bunun yanında fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşam aktivitelerinin astım kontrolüne olumlu etkilerini gösteren çalışmalar da yapılmıştır. Ülkemizde de bu konuda yapılan araştırmaların sonuçları ekteki Tablo 1’de gösterilmektedir. Bu çalışmaların sonuçlarına göre sigara ve obezitenin astım kontrolündeki olumsuz etkileri vurgulanmıştır.
KAYNAKLAR
SOSYAL PARAMETRELER İLE ASTIM KONTROL VE AĞIRLIK İLİŞKİSİ
Astım kontrol ve ağırlığı ile ilgili hasta algısı, sağlık okuryazarlığı, internet bağımlılığı gibi konularda çalışmalar yapılmış olup bu çalışmalarda astım kontrol testi (AKT), bağımlılık testi ve algı anketleri uygulanmıştır. Araştırmalarla ilgili sonuçlar Tablo 2’de özetlenmiştir. Bu konuda yapılan araştırmalarda hastaların hastalıkları ile ilgili algılarının, eğitim düzeyi düşük topluluklarda AKT’nin hekim tarafından yapılmasının, sağlık okuryazarlığının astım kontrolündeki önemi ve sosyoekonomik durumun düşüklüğü ile ev işlerinde etkin rol almanın astım kontrolündeki olumsuz etkileri gösterilmiştir.
KAYNAKLAR
Tablo 1: Sağlıklı yaşam ile astım ağırlık ve kontrol ilişkisi
Yıl
Yazar
Örneklem sayısı
Çalışma popülasyon özellikleri
Çalışılan parametreler
Sonuç
2009
Aytemur Z ve ark. (1)
131 hasta
3. basamak hastane
Demografik, klinik, SFT, idrar kotin düzeyi
Aktif ve pasif sigara içme durumlarının astım hastalığının şiddeti ve ataklar üzerindeki etkisinin araştırıldığı çalışmada duman maruziyeti tanımlayan olgularda istatistiksel olarak anlamlı olmasa da atak ve hastaneye başvuru sıklığının daha fazla olduğu saptanmış. Hafif intermittan ve hafif persistan olgulara göre orta-ağır persistan astımlı olgularda aktif ve pasif içicilik oranları daha düşük saptanmıştır. Sigara dumanının astım şiddeti ve atak sıklığına etkisinin araştırılması amacıyla özellikle 1. ve 2. basamak sağlık hizmeti veren merkezleri kapsayacak karşılaştırılmalı çalışmaların planlanmasının yararlı olacağı belirtilmiştir.
2023
Aydın Ö ve ark. (2)
277 hasta
2. ve 3. basamak hastane
Fiziksel aktivite, beslenme alışkanlıkları
Aşırı kilo ve obezitenin özellikle kadınlarda astım kontrolü üzerine önemli bir tehdit unsuru olduğu ve kontrolsüz astım hastalarında fiziksel aktivitenin düşük olduğu bulunmuştur.
SFT; Solunum fonksiyon testi
Tablo 2: Sosyal konular ve astım ağırlık, kontrol ilişkisi
Yıl
Yazar
Örneklem sayısı
Çalışma popülasyon özellikleri
Çalışılan parametreler
Sonuç
2014
Bahçecioğlu G. ve ark. (1)
200 hasta
3. basamak hastane
AKT
Hastalık algısı ölçeği (IPQ-R), ilaç uyumunu bildirim ölçeği (MARS-A), Astım yaşam kalitesi anketi(AQLQ)
Astım hastalarının hastalık algısının hastalık kontrolü üzerindeki etkisini karakterize etmek amacıyla yapılan çalışmada tedavi kontrol ve risk faktörleri IPQ-R alt skorları ile AKT skoru arasında korelasyon saptanmamıştır. Hastaların kendi hastalıklarını nasıl algıladıklarını bilmenin hastalığın yönetimiyle son derece ilgili olduğu belirtilmiştir.
2020
Sagmen SB ve ark.(2)
105 hasta
3.basamak hastane
AKT
Klinik uygulama sırasında hasta tarafından doldurulan AKT'nin hekim tarafından doldurulmasının sonucu nasıl etkileyeceğini ve sonuçların klinik ve fonksiyonel parametrelerle uyumunu değerlendirmeyi amaçlayan bir çalışmada eğitim düzeyi düşük toplumlarda hekim tarafından AKT yapılmasının astım kontrolü ile daha uyumlu sonuçlar verdiği belirtilmiştir.
2022
Şanlıtürk D. (3)
220 hasta
2.basamak hastane
Demografik özellikler, sağlık okuryazarlığı ölçeği, AKT
Astım hastalarında sağlık okuryazarlığı ile hastalık kontrolü arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmada hastaların sağlık okuryazarlık puanının düşük ve hastalık kontrolünün %45.5'inde “iyi kontrol” düzeyinde olduğu saptanmış. Hastalık kontrolü ve sağlık okuryazarlığı üzerine hastaların yaş, öğrenim durumu, gelir düzeyi, tetikleyicileri bilme ve tetikleyiciden uzaklaşma davranışları gibi sosyodemografik özelliklerinin etkili olduğu belirlenmiştir. Hastalık kontrolü ile sağlık okuryazarlığı puanları arasında negatif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon saptanmıştır.
2022
Sertcelik UO ve ark (4)
204 kadın hasta
3.basamak
AKT
Astımlı kadınlarda sosyoekonomik faktörler ve ev temizliğinin astım kontrolüne etkisinin değerlendirildiği çalışmada hastaların %68.6' sının kontrolsüz, %14.7’sinin kısmi kontrollü, %16.7’sinin ise tam kontrollü olduğu belirlenmiştir. Haftada bir veya iki defa evini temizleyen ve gelir düzeyi düşük grupta olanların astım kontrolünün temizlik yapmayan ve gelir düzeyi yüksek olan gruba göre anlamlı olarak daha kötü olduğu saptanmıştır.
2022
Kalpaklioğlu AF (5)
54 hasta, 49 kontrol
3.basamak hastane
Young internet bağımlılığı testi kısa (s-IAT), Astım Kontrol Testi, İlaç uyumunu bildirim ölçeği (MARs-5)
İnternet bağımlılığının astım kontrolünü ve ilaç uyumunu nasıl etkilediğini belirlemek amacıyla yapılan çalışmada astımlılarda internet bağımlılığının sağlıklı olgularla benzer olduğu, internet bağımlılığının
astım kontrolü veya ilaç tedavisi ile ilişkili olmadığı belirtilmiş
AKT; Astım kontrol testi